|
|
|
Duela ia berrogei urte irakurle sobietarrak aurki zezakeen euskal pilotari buruzko laburpen bat A. Galitski kirol kazetari eta L. Perepletchikov kirol epailearen liburuan: “Bidaia jolasen munduan”, (Mosku: Argitaletxea “Heziketa fisikoa eta kirola”, 1971.ean, orr 65-67). |
Почти сорок лет назад краткие сведения о баскской игре пилоте (пелоте) советский читатель мог почерпнуть из книги спортивного журналиста А. Галицкого и спортивного судьи Л. Переплетчикова «Путешествие в страну игр» (Москва: Издательство «Физкультура и спорт», 1971, с. 65-67). |
A. Galitski, L. Perepletchikov |
А. Галицкий, Л. Переплетчиков |
Gure hurrengo narrazioa tenis familiako jolas bati buruzkoa da, pilota. Euskaldunarentzat jolas hau, - idazten du Kart Tucholskik, idazle aleman ospetsuak, bere “Pirinioetako liburuan”, - espainiarrarentzat zezenketa bezalakoa da. Agian oraindik gehiago. Tira, izatez lur gaineko existentziaren pareko zerbait. Hau kirola da, zortea, herriko tenperamentuaren grinen agerpena. Atzerritar batek, euskal lurraz maitemindurik, esan zuen: “Herri zoragarri honek merezi du urrezko eta zilarrezko jauregi batean bizi!” - “Bai, jauna, - azkar erantzun zion bere solaskide euskaldunak,- baina jauregi horretan pilotan jolastu ahal baldin bada!..” |
Следующий наш рассказ об игре из семейства теннисных — пелоте. «Для баска эта игра, — пишет известный немецкий писатель Курт Тухольский в своей «Пиренейской книге», — то же, что для испанца коррида. Может быть, даже еще больше. Ну, что-то вроде самой сути земного существования. Это спорт, азарт, проявление страстей народного темперамента. Один иностранец, восхищаясь землею басков, сказал: «Этот чудесный народ достоин жить в замке из золота и серебра!» — «Да, сеньор, — живо ответил его собеседник баск,— но при условии, что в этом замке можно будет играть в пелоту!..» |
1. marr. Pilotarako jolaslekua: 1) horma, 2) jotzeko lekua, 3) jolaslekua Рис. 1. Площадка для игры в пелоту: 1) стенка, 2) место для удара, 3) игровое поле
|
1. marr. Pilotarako jolaslekua: 1) horma, 2) jotzeko lekua, 3) jolaslekua Рис. 1. Площадка для игры в пелоту: 1) стенка, 2) место для удара, 3) игровое поле
Pilota, jolas oso erakargarria eta osasuntsua da. “Ji-li” (sic) (1) ere deitzen diote, euskarazko itzulpenean ezteiak, jaia esan nahi duena. Pilota ezagutzen dute ez bakarrik Espainian, ez bakarrik euskaldunek, jolas nazionaltzat hartzen dutenak, baizik eta herri askoz gehiagotan, batez ere Hego Ameriketan, baita Frantzian, Kuban, Filipinetan ere. Pilotak zaletasun handia dauka Mexikon. 1968. urteko Olinpiadetako antolatzaileek Nazioarteko Biltzar Olinpikoari proposatu zioten pilota kirol programan sartzea. Baina ezin izan zen proposamen hau gauzatu, programan kirol gehiegi zegoen eta. Orduan mexikarrek sartu zuten pilota Olinpiadako kirol erakusketako programan. Ikus dezagun pilota hurbilagotik. Jokaleku txikia (1. marr.) buztintza zapalduko estalkia, luzera 60 metrokoa eta zabalera 16 metrokoa, bi aldetan eta atzealdean jolastokia zabalik dago. Eta aurreko aldean eraikita dago horma berdindua, altuera 9 metrokoa eta zabalera 18 metrokoa. Horman, lurretik 80 cm-ra ondo ikusten den lerro zuria jarrita dago. Horma honen paraleloan, oinarritik 16tik 20 metrotara jarrita dago beste lerro bat, honek bereizten ditu sakea egiteko aldea eta berez jolasteko aldea. |
Пелота — весьма увлекательная и полезная игра. Ее еще называют «хи-ли» (1), что в переводе на язык басков означает свадебный фестиваль, праздник. Знают пелоту не только в Испании, не только баски, считающие игру своим национальным спортом, но и во многих других странах, особенно южноамериканских, а также во Франции, на Кубе, Филиппинах. Огромной популярностью пользуется пелота в Мексике. Организаторы Олимпиады 1968 г. даже предложили Международному олимпийскому комитету включить пелоту в программу Игр. Но из-за перегруженности программы добиться осуществления этого предложения не удалось. Тогда мексиканцы ввели пелоту в программу показательных выступлений Олимпиады. Познакомимся с пелотой поближе. Небольшая площадка (рис. 1) с покрытием из утрамбованной глины, длиной 60 м и шириной 16 м. С обеих сторон и сзади площадка открыта. А в ее переднем торце сооружена гладкая стенка высотой 9 м и шириной 18 м. На стенке на расстоянии 80 см от покрытия нанесена хорошо видимая белая линия. Параллельно стенке на расстоянии от 16 до 20 м от ее основания проведена линия, которая отделяет поле подачи от собственно игрового поля. |
2. marr. Jokalaria (pelotari) erraketa txisterarekin Рис. 2. Игрок в пелоту (пелотари) с чиестерой
|
2. marr. Jokalaria (pelotari) erraketa txisterarekin Рис. 2. Игрок в пелоту (пелотари) с чиестерой
Pilota 6,5 cm-ko diametrokoa da, eta nukleo bat da (gomazkoa edo kautxuzkoa) eta benda batez biltzen da (artilezko materialez egiten da). Pilotaren elastikotasuna mugatuta dago. Pilotariaren eskuetan (horrela deitzen dira jolaskideak) erraketa desberdinak (2. marr.). Pilota (sic) (2) deitzen da (hortik eta jolasaren izena). Pilotari itsasten zaio txistera, mahuka handia, koilararen formakoa, amaiera aldean zabaldu eta sakontzen da. Egia da, pilotaren muturrean guztiz zuzena da. Jokalari adituek normalean erabiltzen dute pilotaren helduleku luzea, gogor eusten diote eta modu horretan kolpearen indarra nabarmen sendotzen dute. Normalean pilotan bi biren kontra jolasten dira. Zozketaren ondorioz, jolaskide bat jolastokiko sake egiteko aldera ateratzen da, pilota lurrean jotzen du eta indarrez bidaltzen du erraketaz hormara, lerro gainean, halako asmoz, pilotak oinarrizko aldean errebotea egingo duela, hor beste pilotariak zain daude. Aurkariek berriro bidaltzen dute pilota hormarantz Honek jarraitzen du, jolaskide batek huts egiten duen arte. Huts bakoitzean aurkariek tanto bat jasotzen dute. 60 tanto egin dituen taldea irabazlea da. Jolasa erabakitzen da galdutako partiden arabera edo denboraren arabera, tanto kopuru gehien egin duenarentzat. Zuzena da horman jo duen pilota (lerroaren gainean) eta berriro zelaira errebote egiten duena. Nahitaezko araua, pilota ezin da airean harrapatu, derrigor jo behar du lurrean. Baina pilotak lurrean behin baino gehiagotan jotzen badu, hauxe ere hutsa da. |
Мяч диаметром 6,5 см состоит из ядра (оно изготовляется из резины или каучука), которое запеленуто в бинты из шерстяной материи. Мяч имеет ограниченную прыгучесть. В руках у пелотари (так называют участников игры) своеобразная ракета (рис. 2). Она называется пелота (2) (отсюда и название игры). К ракете прикреплена чиестера — большая рукавица, которая имеет форму ложки, расширяющейся и углубляющейся на конце. Правда, на самом конце пелота совершенно прямая. Опытные игроки используют обычно длинную ручку пелоты, привязывают ее крепко к предплечью и значительно усиливают таким образом силу удара. Обычно в пелоту играют двое на двое. По жребию один из игроков заходит на поле подачи, ударяет мячом о землю и с силой направляет его пелотой в стенку выше линии с таким расчетом, чтобы он отскочил в основное поле, где его ожидают остальные пелотари. Команда противника снова направляет мяч в стенку. Это продолжается до тех пор, пока одна из команд не совершит ошибку. За каждую ошибку соперников команда получает 1 очко. Команда, набравшая 60 очков, объявляется победителем. Игра проводится па количество выигранных партий или на время — на большее количество выигранных очков. Правильным считается тот мяч, который ударился в стенку (выше линии) и снова отскочил в поле. Непременное правило — мяч нельзя принимать с воздуха, он должен обязательно удариться о площадку. Но если мяч ударяется о землю более одного раза, это тоже считается ошибкой. |
Pilotan aurkariek elkar ukitzen ez duten arren, jolas hau oso latza, indartsua, gorabeheratsua da. Pilotariak izan behar ditu mugikortasun handia, erresistentzia gogorra eta ikusmen bikaina. Pilotari askotan deitzen diote tximista-jolasa. Berez pilotaren abiadurak 250 km orduko hartzen du! Berezia da zera ere, pilotari asko nazioarteko mailako tenislari izan zirela. Berez jolas honek lantzen du berebiziko erreakzioa. Horrela, Jean Barotra, lehenaldian nabarmendu zen tenislari frantsesa, pilotan hasi zen. |
Хотя в пелоте нет непосредственного соприкосновения соперников, это чрезвычайно жесткая, силовая, азартная игра. От пелотари требуются исключительная подвижность, незаурядная выносливость, отличный глазомер. Пелоту нередко называют игрой-молнией. Ведь скорость полета мяча достигает 250 км в час! Характерно и то, что пелотари подчас становились теннисистами международного класса. Ведь эта игра вырабатывает феноменальную реакцию. Так, выдающийся в прошлом французский теннисист Жан Баротра начинал с пелоты. |
Pilotak aldaki ugari ditu. Adibidez, aldaki frantsesean jolas hau deitzen da “jeu de pelot”. Talde bakoitzean bost jokalari daude. Jolasa 8 tantutara egiten da (2, 4, 6, 8) edo tenisaren moduan, 60etara. Hau zati bat. Jolas osoan 8-10 zati daude. Lehiaketa handietako finalak 15 zati ditu. Pilotaren aldaki holandarra famatua da “kaatsen” izenarekin. Taldean bi edo hiru jokalari daude. Jolastokiaren neurria 60x32 metrokoa da. Jokalarien huts bakoitzak ematen dizkie aurkariei bi tanto. 8 tantok zatia egiten dute. Jolas osoa sei zatitan egiten da. |
Пелота имеет много разновидностей. Например, во Франции вариант этой игры называется «же де пелот». В каждой команде 5 игроков. Игра ведется до 8 очков (2, 4, 6, 8) или по-теннисному — до 60. Это — один гейм. Вся же игра состоит из 8-10 геймов. Финальные игры больших турниров состоят из 15 геймов. Голландский вариант пелоты известен под названием каатсен. В команде 2 или 3 игрока. Размер поля 60х32 м. Каждая ошибка игроков дает их соперникам 2 очка. 8 очков составляют гейм. Вся игра состоит из 6 геймов. |
(1) Horrela agertzen da transkribatuta. Zalantzarik gabe “Jai-Alaiz” ari da. (2) “Pilota” esaten dutenean, egileak "erraketaz" ari dira. |
(1) В транскрипции так. Несомненно, имеется в виду «Хай-Алай». (2) Говоря о «пилоте», авторы имеют в виду «ракету». |
Materialen ikusketa - Просмотры материалов : 134147
|