“RIA Novosti” Nazioarteko Informazio Agentzia (http://www.rian.ru) Mosku, 2010/08/19, RIA Novosti |
Российское агентство международной информации РИА Новости (http://www.rian.ru) Москва, 19/08/2010, РИА Новости |
|
Mosku, abuztuaren 19, RIA Novosti. “Txakur kosmiko” ospetsuenak, Belka eta Strelka, duela 50 urte Sobiet Batasunak jarri zituen orbitan, 1960ko abuztuaren 19an, hain zuzen, eta onean itzuli ziren Lurrera, “Sputnik 5” izeneko espaziountzian ia egun oso bat, grabitaterik ezean, eman ostean. Ontzi barruan bazeukaten gizakiak bizirik irauteko beharrezkoa zen guztia, Arazo mediko-biologikoetarako Institutuko ordezkariak (IMBP) jakinarazi dio RIA Novostiri ostegunean.
|
Самые известные «космические собаки» — Белка и Стрелка были запущены СССР на орбиту ровно 50 лет назад, 19 августа 1960 года, и благополучно вернулись на Землю, проведя почти сутки в условиях невесомости в корабле «Спутник-5», уже имевшем на своем борту необходимые прототипы систем жизнеобеспечения для будущего полета человека, сообщил РИА Новости в четверг представитель Института медико-биологических проблем (ИМБП). |
“Abuztuaren 17an bidali nahi zituzten txakurrak, baina espaziountzian, oxigenoaren kanalean, arazoren bat aurkitu zuten. Belka eta Strelkaz gain, untzi barruan benetako “Noeren Arka” osatu zen: arratoiak, laboratorioko saguak, euli drosofiloak, landare familiak, batez ere artoa. Hegalaldiko 22 ordutan Lurraren inguruan 18 bukle egin zituzten eta abuztuaren 20an lurreratu ziren onean”, -esan du solaskideak. |
«Собак планировали запустить еще 17 августа, но на ракете-носителе были выявлены неполадки с кислородным клапаном. Помимо Белки и Стрелки, на борту корабля находился настоящий «Ноев ковчег»: крысы, лабораторные мыши, мушки-дрозофилы, семена растений, в частности, кукурузы. За 22 часа полета корабль совершил 18 витков вокруг Земли и утром 20 августа благополучно приземлился», — рассказал собеседник агентства. |
|
Itzuli ziren lau hankako kosmonauten ospea izugarria izan zen, eta SBri dibidendu politiko handiak ekarri zizkion. Strelkaren kume bat, Pushok izenekoa, Nikita Khrushovek oparitu zion EBtako lehen damari, Jaquelinne Kennedy. Belka eta Strelka izan zuten loria berpiztu zen egungo Errusian jaio zen belaunaldi berrian: pantailan agertu zen marrazki bizidunen seriea, “Belka eta Strelka. Izarretako txakurrak”, 3D teknologian sortua. Filmeko pertsonaiei aktore famatuek eman zieten ahotsa: Anna Bolshova (Belka), Elena Iakovleva (Strelka), Evgeni Mironov (Vena arratoia), Sergei Garmash (Kazbek txakur-instruktorea). Nahiz eta Belka eta Strelka txakurrik ospetsuenak izan, ez ziren lehenak edo bakarrak izan kosmosaren konkistan. Iturri desberdinen arabera, Gagarinen hegalaldia baino lehen, parte hartu zuten berrogeita zortzi txakurrek, haietatik hogei hil ziren. Lehen txakur kosmonautak, Lurraren inguruko orbitaraino oraindik heldu ez zirenak, baizik eta orbita azpiko hegalaldian, P2A alturako untzi geofisikoan, Tsigan eta Dezik izan ziren. 1951ko uztailaren 22an atera ziren, Kapustin Iar poligonotik, eta hamabost minutu eta gero itzuli ziren lur azalera bizirik, kapsula paraxut batean. Dezik eta Tsiganek estresa eta bidaia jasan zituzten ondo. Hala ere, Dezik, hurrengo astean Lisa kide berriarekin batera hil zen, orduan ez zuen funtzionatu paraxutaren sistemak eta kapsula, txakurrekin, lurrean lehertu zen. |
Популярность вернувшихся четвероногих космонавток была грандиозной, и принесла немалые политические дивиденды СССР. Одного из щенков Стрелки по кличке Пушок Никита Хрущев позже подарил первой леди США Жаклин Кеннеди.
Былая слава Белки и Стрелки была возрождена спустя годы уже для нового поколения, выросшего в современной России: на экраны вышел мультфильм «Белка и Стрелка. Звездные собаки», созданный по технологии изображения 3D. Персонажей мультфильма озвучили известные российские актеры: Анна Большова (Белка), Елена Яковлева (Стрелка), Евгений Миронов (крыс Веня), Сергей Гармаш (пес-инструктор Казбек). Вместе с тем, Белка и Стрелка были хотя и самыми известными, но далеко не первыми собаками-покорителями космоса. По разным данным, всего в догагаринских полетах принимало участие сорок восемь собак, двадцать из которых погибли. Самыми первыми собаками-космонавтами, запущенными еще не на околоземную орбиту, а отправленными в суборбитальный полет на высотной геофизической ракете Р-2А стали Цыган и Дезик, стартовавшие 22 июля 1951 года с полигона Капустин Яр и живыми через пятнадцать минут вернувшимися на Землю в спускаемой капсуле на парашюте. Дезик и Цыган перенесли стресс и перегрузки хорошо. Однако Дезик, вновь поднявшись в стратосферу через неделю вместе с новой напарницей Лисой, погиб — не сработала парашютная система, и капсула с собаками разбилась. |
Lehen hegalaldi orbitala Laika txakurrak egin zuen. Orduan Lurraren inguruko orbitatik itzultzeko baliabideak asmatu gabe zeudenez, Laika hasieratik heriotzera zigortuta zegoen, kosmonautikaren garapenaren izenean. Txakurtxo zuria beroagatik hil zen aireratu eta ordu gutxitan. |
Первый же орбитальный полет совершила собака Лайка. Так как средства возвращения с околоземной орбиты тогда еще не были придуманы, Лайка изначально была приговорена к смерти на благо развития космонавтики. Белая дворняга погибла через несколько часов после старта от перегрева. |
“Aireratze ondoren Laika lau ordu eta erdi, bost ordu inguru bizi izan zen, eta berotzeagatik hil zen laugarren bukle orbitalean, ez zen ito, orain idazten duten bezala, untzian oxigenoa aste osorako bazegoen eta. Kontua da “Sputnik 2” espaziountzia oso orbita eliptiko luzean atera zela, eta luze egon zen alde eguzkitsuan. Berotu zen eta txakurra biologoek uste baino lehenago hil zen, untzian janaria eta gorotz garbiketa hegalaldiko zazpi egunetarako zegoen”, -zehaztu du IMBPko ordezkariak. |
«После старта Лайка жила от четырех с половиной до пяти часов, и скончалась от перегрева где-то на четвертом витке по орбите, а не от удушья, как теперь пишут — запасов кислорода на борту было на неделю. Дело в том, что «Спутник-2» был выведен на весьма длинную эллиптическую орбиту, и подолгу находился на солнечной стороне. Он перегрелся, и собака умерла раньше, чем рассчитывали биологи — ведь на борту была предусмотрена кормушка из расчета на семь суток полета и ассенизационная система», — уточнил представитель ИМБП. |
Bere hitzetan, astebete beranduago SBean ofizialki jakinarazi zen aireratu eta egun batzuetan Laika hil zela min gabeko heriotzean, espaziountzitik radio seinaleak eten zirenean. Laikaren lekuan “Sputnik 2”an beste txakur bat egon zitekeen, Albina, baina barkatu zuten txakurkumeak izan zituelako eta jadanik zientziarekiko betebeharra egin zuelako, bi aldiz egin zuen hegan atmosferako goiko geruzatan. |
По его словам, только неделю спустя в СССР было официально объявлено, что Лайка умерла безболезненной смертью спустя несколько дней после старта и радиосигналы со спутника перестали поступать. На месте Лайки в «Спутнике-2» могла оказаться и другая собака — дублерша Альбина, но ее пожалели, потому что у нее были щенки, и она уже выполнила свой долг перед наукой, два раза пережив полеты на ракетах в верхние слои атмосферы. |
|
2008an, Kosmonautikaren egunaren bezperan Laikari brontzezko monumentua jarri zioten Moskun. |
В 2008 году в канун Дня космонавтки Лайке был поставлен бронзовый памятник в Москве. |